olumlu veya olumsuz cümlelerin sonuna ne konur

Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur. Kelimeler satır sonunda veya satır başında tek harf kalacak şekilde bölünmez. İlk heceden sonraki heceler ünsüzle başlar. Bitişik yazılan kelimelerde de bu kurala uyulur. Özel adların sonuna gelen ekler satır sonuna sığmazsa kısa çizgi kullanılmaz. veyaifadeye güç katmak için. https://www.sorubak.com. anlatımı pekiştirmek için konur: 8.SINIF NOKTALAMA İŞARETLERİ ÜÇ NOKTA 1-Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur. Ben sana dedim ki bir daha 2-Kaba sayıldığı için veya bir başka sebepten dolayı açık yazılmak is-tenmeyen kelime ve bölümlerin Yüklemiolmayan, söylenmeyen cümlelere denir. Eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta () konur. Örnek: Bu zor günlerimde bari sen ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER. Olumlu Cümle: Cümlede yüklemin bildirdiği yargının gerçekleştiği cümleler olumlu cümlelerdir. Örnek: Bu mevsimde buralarda yağmurlar ara vermeden yağar. Herhangi bir olumsuzluk eki almamış olmasına rağmen anlamın olumsuz olması durumudur. Ne sevenim var ne soranım. (Sevenim de yok soranım da yok.) Ne hasta bekler sabahı ne taze ölüyü mezar. (Hasta sabahı beklemez, mezar da taze ölüyü beklemez.) Bu konuşmalardan sonra inanabilirsen inan. (İnanma.) Simple Present Tense Cümlelerin Yapı Özellikleri Simple present tense / geniş zamanda olumlu-olumsuz cümle ve soru cümlesi oluşturmak için dikkat edilmesi gereken bazı kurallar vardır: Olumlu Cümleler / Affirmative Sentences Comment Faire Des Rencontres Gratuites Sur Internet. eğitim öğretim ile ilgili belgeler > konu anlatımlı dersler > Türkçe dersi ile ilgili konu anlatımlar ANLAMCA OLUMLU BİÇİMCE OLUMSUZ CÜMLE YAPICA OLUMSUZ CÜMLE, ÖRNEKLERİ, ÇEŞİTLERİ, ÖZELLİKLERİ CÜMLE ÇEŞİTLERİ TÜRKÇE DERSİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIMLAR BİÇİMCE OLUMLU VEYA BİÇİMCE OLUMSUZ CÜMLE YAPICA OLUMLU VEYA YAPICA OLUMSUZ CÜMLE Cümlenin içinde "olumsuzluk ekleri -me, -ma, veya olumsuzluk bildiren değil, yok" gibi ekler veya kelimeler geçerse bu cümleye "YAPICA VEYA BİÇİMCİ OLUMSUZ CÜMLE", geçmezse "YAPICA VEYA BİÇİMCE OLUMLU CÜMLE" denir. Yani sonuç olarak biz cümle içinde olumsuzluk ekleri -me, -ma veya olumsuzluk bildiren kelimeler değil, yok var mı yok mu ona bakarız. Varsa "YAPICA VEYA BİÇİMCİ OLUMSUZ CÜMLE"dir, yoksa "YAPICA VEYA BİÇİMCE OLUMLU CÜMLE"dir. Örnekler Veli toplantısına kimse katılmadı. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma var. Sokaklar bugün kalabalık değildi. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk kelimesi değil var. Soruların hepsini çözebilen yok. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk kelimesi yok var. Binanın bu dairesi hiç ışık almıyor. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma var. Çocuk ateşler içinde yanıyor. Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk ekileri -me, -ma veya olumsuzluk kelimeleri değil, yok kullanılmamış. ANLAMCA OLUMLU VEYA ANLAMCA OLUMSUZ CÜMLE Cümledeki iş, olay, eylem, durum "GERÇEKLEŞMİŞ, GERÇEKLEŞİYOR, GERÇEKLEŞECEK"se "ANLAMCA OLUMLU CÜMLE"; cümledeki iş, olay, eylem, durum "GERÇEKLEŞMEMİŞ, GERÇEKLEŞMİYOR, GERÇEKLEŞMEYECEK"se "ANLAMCA OLUMSUZ CÜMLE" denir. Yani sonuç olarak biz cümledeki iş, olay, eylem, duruma bakarız. "Sonuç olarak ne oluyor?" bizi ilgilendiren budur. Sonuçta iş "GERÇEKLEŞMİŞ, GERÇEKLEŞİYOR, GERÇEKLEŞECEK"se "ANLAMCA OLUMLU CÜMLE"; "GERÇEKLEŞMEMİŞ, GERÇEKLEŞMİYOR, GERÇEKLEŞMEYECEK"se "ANLAMCA OLUMSUZ CÜMLE"dir. ***Altın Kural Sakın Unutma Cümleye sakın DUYGULARINI KARIŞTIRMA. Örneğin "Annem öldü." cümlesini inceleyelim. Bu cümledeki "ÖLME" işi gerçekleşmiş mi gerçekleşmemiş mi? Cevap, GERÇEKLEŞMİŞ. Öyleyse bu cümle ANLAMCA OLUMLU bir cümledir. Eğer ben işe duygularımı karıştırsaydım ANLAMCA OLUMSUZ diyecek ve YANLIŞ cevabı verecektim. PEKİ BU KONU İLE İLGİLİ TEST SORULARINI NASIL ÇÖZECEĞİZ? Bu tip sorularda görünürde bir soru soruyormuş gibi görünür, fakat bu bir sorunun içinde aslında iki tane soru vardır ve bu bizim kafamızı karıştırır. Örneğin Aşağıdaki cümlelerden hangisi biçimce olumsuz, anlamca olumludur? gibi bir soru sorulur. Önce cümleye BİÇİMCE OLUMLU MU OLUMSUZ MU diye bakacağız ve ona göre seçeneklerden birkaçını eleyeceğiz. Çünkü BİÇİMCE seçenek elemek kolaydır. BİÇİMCE cümlelerin içinde "olumsuzluk ekleri -me, -ma, veya olumsuzluk bildiren değil, yok" bulmak kolaydır. Sonra ANLAMCA OLUMLU MU OLUMSUZ MU ona bakacağız. iş "GERÇEKLEŞMİŞ, GERÇEKLEŞİYOR, GERÇEKLEŞECEK"se "ANLAMCA OLUMLU CÜMLE"; "GERÇEKLEŞMEMİŞ, GERÇEKLEŞMİYOR, GERÇEKLEŞMEYECEK"se "ANLAMCA OLUMSUZ CÜMLE"dir. Elimizde kalan ve eleyemediğimiz seçenekleri de böylece eledikten sonra hangi şıkkın doğru olduğunu bulacağız. Örneklerle Konuyu Kavrayalım Sen yemek yaparsın da ben hiç beğenmez miyim? Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma var. Anlamca OLUMLUDUR. Çünkü sonuçta "beğenirim" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞİYOR. Neden böyle davrandığını anlamıyor değilim. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil var. Anlamca OLUMLUDUR. Çünkü sonuçta "anlıyorum" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞİYOR. Senden ayrı kalmaya dayanacak gücüm mü var? Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil yok. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "gücüm yok" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Ben hiç sonunu kestiremediğim işe girer miyim? Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil yok. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "girmem" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Konuklarımız ne yemek yedi ne suyumuzu içti. Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil yok. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "yememişler, içmemişler" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Sanki bu olayın bütün sorumlusu benim. Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil yok. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "ben değilim" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Veli toplantısına kimse katılmadı. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma var. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "katılmamışlar" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Sokaklar bugün kalabalık değildi. Biçimce OLUMSUZ'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk kelimesi değil var. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "kalabalık değil" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Senden ayrılmaya dayanacak gücüm mü var? Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil yok. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "dayanamam" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. Size artık gelir miyim. Biçimce OLUMLU'dur? Biçimce OLUMLU'dur. Çünkü cümlede olumsuzluk eki -ma ve olumsuzluk kelimesi değil yok. Anlamca OLUMSUZDUR. Çünkü sonuçta "gelmem" diyor. Yani iş GERÇEKLEŞMİYOR. CÜMLE ÇEŞİTLERİ ÖZETİ KONU ÖZETİ Cümleler; yükleminin türüne ve yerine, anlamlarına, oluşturulma biçimlerine göre değişik gruplara ayrılır. Bu grupları şöyle sıralayabiliriz 1. Yüklemine Göre Cümleler 2. Öğe Dizilişine Göre Cümleler 3. Anlamına Göre Cümleler 4. Yapısına Göre Cümleler YÜKLEMİNE GÖRE CÜMLELER Cümleler, yüklemlerinin sözcük türüne göre ikiye ayrılır 1. Eylem Cümlesi Yüklemi basit ya da bileşik çekimli eylem olan cümlelerdir. Uzun yıllar bu işyerinde çalıştım. Bu cümlenin yüklemi “çalış-” eylemi olduğundan cümle, eylem cümlesidir. Aşağıdaki cümleler, yüklemleri çekimli bir eylem olduğundan eylem cümlesidir. Öğretmenimizin sorduğu soruyu çözemedik. Annem, her günkü gibi kapıda bekliyordu bizi. Önerilerimizi bir türlü kabul etmemişti. 2. Ad Cümlesi Yüklemi ad soylu sözcük ya da sözcük öbeği olan cümlelerdir. Yüklemi eylem olmayan bütün cümleler ad cümlesidir. Sınavı kazandığı için çok mutluymuş. Bu cümlenin yüklemi ad soylu “mutlu” sözcüğü olduğundan cümle, ad cümlesidir. Aşağıdaki cümleler, yüklemleri ad soylu sözcükler olduğundan ad cümlesidir. Deniz düne göre oldukça sakindi bugün. En çok sevdiği şey yürümektir. Bizi günler öncesinden bu geziye çağıran kendisiydi. ÖĞE DİZİLİŞİNE GÖRE CÜMLELER Cümleler, yüklemlerinin cümledeki yerine göre ikiye ayrılır 1. Kurallı Düz Cümle Yüklemi cümlenin sonunda bulunan cümlelerdir. Çok uzaklardan kuş sesleri duyuluyordu. Bu cümlenin yüklemi duyuluyordu en sonda bulunduğundan cümle, kurallı cümledir. Aşağıdaki cümleler, yüklemleri sonda bulunduğundan kurallı cümledir. Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır. Eğitim hayatımız boyunca hepimize yardım etti. Bu konuyu sizinle daha önce görüşmemiş miydik? Bugün hava her zamankinden daha sıcaktı. Yine açıklardan dev gibi gemiler geçiyor. Yurdumun bağına bahçesine bahar geldi. 2. Devrik Kuralsız Cümle Yüklemi cümlenin sonunda bulunmayan cümlelerdir. Bu tür cümlelerde yüklem cümlenin başında veya ortasında bulunabilir. Hepimiz canla başla çalışıyoruz burada. Bu cümlenin yüklemi çalışıyoruz en sonda bulunmadığından cümle, devrik cümledir. Aşağıdaki cümleler, yüklemleri sonda bulunmadığından devrik cümledir. Papatyalar uyandırdı bizi nihayet kış uykusundan. Doğanın canlandığı bir mevsimdir ilkbahar. Nasıl ders çalıştığınızı bilmez miyim hiç? Doğmuyor güneş artık şöyle gönlümce. Hâlâ bekliyorum seni anılar sahilinde. Gelir misin mezarıma, elinde bir demet yasemenle? Bir başkadır benim memleketim! Eksiltili Cümle Yüklemi yazılmayıp yüklemini okuyucunun, zihninde tamamlaması beklenen cümledir. Eksiltili cümlelerin bilgi sonuna üç nokta konur. Önümüzde göz alabildiğine bir kumsal… Yüklemi yazılmayan bu cümlenin sonuna “uzanıyor, duruyor, var” gibi sözleri yüklem olarak getirebildiğimiz için bu cümle, eksiltili bir cümledir. Yüklemi yazılmadığı için eksiltili cümle durumunda bulunan aşağıdaki cümlelerin sonuna, yüklem olabilecek sözcükler, koyu olarak yazılmıştır. Denizin tam ortasında Adalar’a doğru nazlı nazlı yol alan vapurlar… var Kız beşikte çeyiz sandıkta…. olmalı Düğün el ile, harman yel ile… olur ANLAMINA GÖRE CÜMLELER Cümleler, taşıdıkları anlamlara göre temelde ikiye ayrılır 1. Olumlu Cümle Cümlede yüklem durumundaki eylemin gerçekleştiğini veya yüklem durumundaki varlık ya da kavramın var olduğunu, bulunduğunu bildiren cümlelerdir. Şiddetli yağışlardan dolayı yol trafiğe kapandı. Bu cümlede “kapanmak” eyleminin gerçekleşmesi söz konusu olduğu için, cümle anlamca olumludur. Aşağıdaki cümlelerde yüklemlerin gerçekleşmesi ya da varlığı söz konusu olduğu için cümleler anlamca olumludur. Masadaki vazo yere düşüp kırıldı. Okula yine derslerine çalışmadan gitmişti. Verilen işi yapamamaktan korkuyordu. Dünkü derste sınıfta yedi sekiz kişi vardı. Bu yılki kitap fuarı her zamankinden daha renkliydi. 2. Olumsuz Cümle Cümlede yüklem durumundaki eylemin gerçekleşmediğini veya yüklem durumundaki varlık ya da kavramın var olmadığını, bulunmadığını bildiren cümlelerdir. Eylem cümlesinde olumsuzluk -ma / -me geniş zamanda – maz, -mez ekiyle sağlanır. Ad cümlesinde olumsuzluk “değil / yok” sözcükleriyle ya da “-sız, -siz” ekiyle sağlanır. Veli toplantısına kimse katılmadı. Sokaklar bugün kalabalık değildi. Bu cümlelerde “katılmak” eyleminin gerçekleşmemesi, “kalabalık” kavramının söz konusu olmamasından dolayı cümleler anlamca olumsuzdur. Aşağıdaki cümlelerde yüklemlerin gerçekleşmemesi ya da var olmamaları söz konusu olduğu için cümleler anlamca olumsuzdur. Soruların hepsini çözebilen yok. Göz alabildiğine uzanan bu tarlalar verimsizdi. Binanın bu dairesi hiç ışık almıyor. a. Anlamca Olumsuz Yapıca Olumlu Cümle Bazı cümleler, olumsuzluk ifade eden ek ya da sözcük almadığı halde olumsuz anlam taşıyabilir. Böyle cümlelere yapıca olumlu, anlamca olumsuz cümle denir. Senden ayrı kalmaya dayanacak gücüm mü var? gücüm yok Bu cümlede yüklem var, olumsuzluk ifade eden ek ya da sözcük almadığı için anlamca olumludur. Ancak, soru biçiminde düzenlenmiş cümlede amaç soru sormak değil, yüklemde söylenenin var tersini yok kastetmektir. Dolayısıyla bu cümle yapıca olumlu, anlamca olumsuzdur. Aşağıdaki cümlelerde yüklemlerin, cümlenin gelişinden anlamca olumsuz olduğu anlaşılmaktadır. Ben hiç sonunu kestiremediğim işe girer miyim? girmem Konuklarımız ne yemek yedi ne suyumuzu içti. yemedi, içmedi Sanki bu olayın bütün sorumlusu benim. ben değilim b. Anlamca Olumlu Yapıca Olumsuz Cümle Bazı cümleler, olumsuzluk ifade eden ek ya da sözcük aldığı halde olumlu anlam taşıyabilir. Böyle cümlelere yapıca olumsuz, anlamca olumlu cümle denir. Sen yemek yaparsın da ben hiç beğenmez miyim? beğenirim Neden böyle davrandığını anlamıyor değilim. anlıyorum Bu cümlelerde yüklemler beğenmez miyim, anlamıyor değilim, olumsuzluk eki -maz ve olumsuzluk bildiren sözcük değil aldığı için yapıca olumsuzdur. Ancak, bu cümlelerde amaç, yüklemde söylenenin beğenmez miyim, anlamıyor değilim tersini beğenirim, anlıyorum kastetmektir. Dolayısıyla bu cümleler yapıca olumsuz, anlamca olumludur. 3. Soru Cümlesi İçinde soru eki ya da soru sözcüklerinden biri bulunan ve soru anlamı taşıyan cümlelerdir. Neden sen de bizimle yarınki geziye katılmıyorsun? Sınavdaki soruların kaçını cevaplayabildin? 4. Şart Cümlesi Yargının gerçekleşmesinin bir koşula bağlandığı cümlelerdir. Bu evi temiz kullanmak şartıyla kiralayabilirsiniz. Geç saatlere kadar çalışırsak işi bitirebiliriz. 5. İstek Cümlesi İstek anlamı taşıyan cümlelerdir. Haftaya seninle yeni açılan müzeye gidelim. Hepinize kolay gelsin. 6. Emir Cümlesi Emir anlamı taşıyan cümlelerdir. Hemen arabadaki kitapları buraya getir. Derhal odanızı toplayın. 7. Ünlem Cümlesi İçinde ünlem ya da ünlem değeri taşıyan sözcükler bulunan cümlelere ünlem cümlesi denir. Birden kapıyı açınca onu görmeyeyim mi! Aman sobayı açık unutmayın! YAPISINA GÖRE CÜMLELER Cümlelerde; yargı yüklem sayısına ya da yan cümlecik olup olmamasına bakılır. Cümleler yapısı yönüyle dörde ayrılır. 1. Basit Cümle 2. Bileşik Cümle 3. Sıralı Cümle 4. Bağlı Cümle Yapısına göre cümlelerin çeşitlerine geçmeden önce “yan cümlecik” kavramını görelim. Yan Cümlecik Cümlede, kendi içinde cümle özelliği gösteren ve daha çok, eylemsiyle kurulan sözcüğe ya da sözcük grubuna yan cümlecik; geri kalan bölüme ise temel cümlecik denir. Yan cümlecik, genellikle temel cümleciğin bir öğesi olur. Arkadaşım, yarın bu okula yazılacağını söyledi. Bu cümlede, nesneyi bulmak için yükleme sorduğumuz “neyi” sorusuna cevap olan “yarın bu okula yazılacağını” sözcük grubu, içinde eylemsi bulunduğu için yan cümleciktir. Aşağıdaki cümlelerde koyu olarak yazılan yan cümleciklerin oluşturduğu öğeler ayraç içinde belirtilmiştir. Onun bu sınavı kazanması hepimizi sevindirdi. yan cümlecik özne görevinde Rüzgâr, sararmış yaprakları sağa sola savuruyor. yan cümlecik nesne görevinde Konferans için gelenlere birer kitapçık verildi. yan cümlecik dolaylı tümleç görevinde Görevliler, havalar soğuyunca kaloriferleri yaktı. yan cümlecik zarf tümleci görevinde 1. Basit Cümle Yan cümleciği bulunmayan, yani bir yargıdan oluşan cümledir. Ödevlerimi sabah erkenden yaparım. Bu cümle, yan cümleciği olmadığı için, yapıca basit bir cümledir. Aşağıdaki eylem ve ad cümleleri de yan cümleciği olmadığı için, yapıca basit cümlelerdir. Yolcuların çoğu, uçağa vaktinde bindi. Hafta sonu babama işyerinde yardım edeceğim. Uzun ve yorucu bir günün ardından hepimiz uyuyakalmıştık. Dedemin, köyün hemen yakınında kocaman bir çiftliği vardı. Okulun kitaplığı benim için eşsiz bir hazineydi. Bugün hava her zamankinden serindi. 2. Bileşik Cümle Yargı bildiren yüklemin dışında yan cümleciği de bulunan cümledir. Senin yarın buraya geleceğini duyduk. Yan cümlecik Temel cümle Bu cümle, yüklemi temel cümle dışında, bir eylemsi sayesinde geleceğini yan cümleciği olduğu için, yapıca bileşik bir cümledir. Yan cümlecik, genellikle eylemsilerle kurulur ve cümlenin herhangi bir öğesi olur, demiştik. Yan cümlecik farklı yollarla da kurulabilir ve buna göre, bileşik cümleler dörde ayrılır. a. Girişik Bileşik Cümle b. Şartlı Bileşik Cümle c. Ki’li Bileşik Cümle İlgi Cümlesi d. İç İçe Bileşik Cümle a. Girişik Bileşik Cümle Yan cümleciği eylemsi ile kurulan bileşik cümledir. Okuduğum kitapların özetlerini bir deftere yazardım. yan cümlecik nesne görevinde Bu şehirde yola erken çıkanlar trafiğe takılmaz. yan cümlecik özne görevinde b. Şartlı Bileşik Cümle Van cümleciği dilek-şart -sa, -se kipiyle kurulan bileşik cümledir. Dilek-şart kipinin oluşturduğu bölüm yan cümleciktir. Bu yoldan giderseniz havaalanına daha çabuk varırsınız. Derslerine düzenli çalışırsan başarılı olursun. c. Ki’li Bileşik Cümle İlgi Cümlesi Yan cümleciği temel cümleciğe “ki” bağlacıyla bağlanan bileşik cümledir. Anladım ki hep çile çekermiş anneler. Aslında yabancı kökenli olan “ki” bağlacıyla kurduğumuz bu cümleyi, Türkçe cümle yapısına uygun bilgi söylemek istersek “Annelerin hep çile çektiğini anladım.” biçiminde, yani yan cümleciğini eylemsiyle oluşturarak söyleriz. O kadar çok şaşırmıştı ki hiçbir şey söyleyemedi. O kadar çok şaşırdığı için hiçbir şey söyleyemedi. Bu cümlede “ki” bağlacından önce yazılan ve yan cümleciği oluşturan bölüm ayraç içinde, eylemsi ile temel cümleciğe bağlanmıştır. d. İç İçe Bileşik Cümle Yan cümleciği başka bir cümle tarafından oluşturulan bileşik cümledir. Bu cümlelerde yan cümlecik genellikle nesne görevindedir. Öğretmenimiz, yine görüşeceğiz, dedi. Yan cümlecik Nesne Kapıdaki tabelada, rahatsız etmeyin, yazıyor. Yan cümlecik Nesne 3. Sıralı Cümle Birden fazla yargının yüklemin birbirine virgül , ya da noktalı virgül ; ile bağlanmasıyla oluşan cümledir. Sonbahar geldi, köyde kış hazırlıkları başladı. Birinci cümle İkinci cümle Bu cümlede, iki yüklem geldi, başladı, yani iki ayrı cümle vardır. Birinci cümle Sonbahar geldi ikinci cümleye köyde kış hazırlıkları başladı virgülle bağlanarak sıralı cümle oluşturulmuştur. Aşağıdaki cümleler, birbirine virgül ya da noktalı virgülle bağlanmış sıralı cümlelerdir. Güneşli havalar birkaç gün sürdü, insanlar parklara doluştu. Otobüsümüz sabah hareket etti, akşama İzmir’e vardı. Deniz dün çok dalgalıydı, vapur seferleri iptal edildi. Yaşlı kadın, kahvaltı hazırladı, çocukları kaldırdı; evi topladı, pazara gitti. a. Bağımlı Sıralı Cümle Öğe ortaklığı olan sıralı cümledir. Çocuklar güverteye çıktılar, martılara ekmek attılar. Özne Yüklem Yüklem Burada sıralı cümleyi oluşturan ilk cümlenin yüklemine çıktılar ve ikinci cümlenin yüklemine attılar sorduğumuz “kim” sorusunun cevabı olarak her iki cümlenin öznesinin “çocuklar” sözcüğü olduğunu görüyoruz. Yani bu sıralı cümleyi oluşturan cümlelerin öznesi ortaktır. Aşağıdaki cümlelerde ortak öğeler koyu yazılmış, öğelerin türü ayraç içinde verilmiştir. Ben hep eşyalarımı dağıtırdım, annem de toplardı. nesnesi ortak sıralı cümle Müdür, başarılı öğrencileri sahneye çağırdı, tek tek kutladı. öznesi ve nesnesi ortak sıralı cümle O, arkadaşlarına çok güvenir, rahatlıkla sırlarını söylerdi. öznesi ve dolaylı tümleci ortak sıralı cümle b. Bağımsız Sıralı Cümle Öğe ortaklığı olmayan sıralı cümledir. Bizim çocukluk yıllarımızda sokağımıza dondurmacı gelirdi, hepimiz çevresinde toplanırdık. Birinci cümle İkinci cümle Bu cümlenin yüklemlerine gelirdi, toplanırdık öğeleri bulmak için gerekli soruları sorduğumuzda, cümlelerde öğe ortaklığı olmadığı görülmektedir. Öyleyse bu cümle, öğe ortaklığı olmayan sıralı bir cümledir. Aşağıdaki cümleler, öğe ortaklığı olmayan sıralı cümlelerdir. Babam beni çalıştırdı, sonunda zayıf derslerimi düzelttim. Annem mutfaktaydı, biz salonda oturuyorduk. Bu sene bahar erken geldi, ağaçlar çiçeklerini vakitsiz açtı. Hava çok soğuktu, biz hiç üşümüyorduk. 4. Bağlı Cümle Birden fazla cümlenin birbirine bağlaçla bağlandığı cümledir. Sıralı cümledeki virgül ya da noktalı virgül yerine, bağlaç getirilirse ortaya bağlı cümle çıkar. Evin kapısı açıldı ve dışarı yaşlı bir adam çıktı. Birinci cümle ikinci cümle Bu cümlede, iki yüklem açıldı, çıktı, yani iki ayrı cümle vardır. Birinci cümlenin Evin kapısı açıldı sonuna nokta konmamış, ikinci cümle dışarı yaşlı bir adam çıktı küçük harfle başlamıştır. Bu iki cümle birbirine bağlaçla ve bağlanarak bağlı cümle oluşturulmuştur. Aşağıdaki cümleler, birbirine bağlaçla bağlanan cümlelerden oluşan bağlı cümlelerdir. Sabah erken kalktık; ama yine de derse yetişemedik. Takımımız iyi mücadele etti; ancak yenilmekten kurtulamadı. Bu koca kitabı bitirdik de sınava girdik. Kardeşim bugün ne ders çalıştı ne kitap okudu. Hem suçlu olduğunu biliyorsun hem de özür dilemiyorsun. “TÜRKÇE DERSİ İLE İLGİLİ KONU ANLATIMLAR” SAYFASINA GERİ DÖNMEK İÇİN >>>TIKLAYIN>>TIKLAYIN>>TIKLAYINYorumu Çok güzel bilgiler ver teşekkürler ->Yazan Nur 14. **Yorum** ->Yorumu Ben bu siteyi ilkdefa gördüm keşke daha önce görmüş olsaydım ->Yazan selin 13. **Yorum** ->Yorumu Very good and great thank ->Yazan Lucy 12. **Yorum** ->Yorumu BU KONUYU HAZIRLAYAN EVET DOSTUM SÜPERSİN ->Yazan mert 11. **Yorum** ->Yorumu Emegine saglik cokguzel ->Yazan Ceren 10. **Yorum** ->Yorumu Çok faydalı bir yazı geçen herkese teşekkür ederim. ->Yazan anonim 9. **Yorum** ->Yorumu şahane bir site burayı sevdimm ->Yazan Buse. Er 8. **Yorum** ->Yorumu SIZIN SAYENIZDE YÜKSEK BIR NOT ALDIM SIZE TESSEKÜR EDIYORUM... ->Yazan sıla 7. **Yorum** ->Yorumu valla bu site çok süper .Bu siteyi kuran herkimse Allah razi olsun tüm ödevlerimi bu siteden mugladan sevgiler.... ->Yazan kara48500.. 6. **Yorum** ->Yorumu çok güzel bir site. kurucularına çok teşekkür ederim başarılarınızın devamını dilerim. ->Yazan Tuncay. 5. **Yorum** ->Yorumu ilk defa böyle bi site buldum gerçekten çok beğendim yapanların eline sağlık. ->Yazan efe . 4. **Yorum** ->Yorumu ya valla çok güzel bisi yapmışınız. Çok yararlı şeyler bunlar çok sagolun ->Yazan rabia.. 3. **Yorum** ->Yorumu Çok ii bilgiler var teşekkür ederim. Çok süper... Ya bu siteyi kurandan Allah razı olsun ..... süperrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr. Çok iyiydi. isime yaradı. Her kimse bu sayfayı kurduğu için teşekkür ederim ->Yazan pınar.. 2. **Yorum** ->Yorumu çok güzel site canım ben hep her konuda bu siteyi kullanıyorum özellikle kullanıcı olmak zorunlu değil ve indirmek gerekmiyor ->Yazan ESRA.. 1. **Yorum** ->Yorumu Burada muhteşem bilgiler var hepsi birbirinden güzel size de tavsiyeederim. ->Yazan Hasan Öğüt. >>>YORUM YAZ<<< Adınız Yorumunuz Yorumunuzda Silmek istediğiniz kelime veya cümle varsa kelimeyi fare ile seçinve delete tuşuna basın... E MailZorunlu Değil Türkçede, cümleler, yüklemlerine, ögelerin dizilişlerine gibi pek çok unsurun ayırımıyla çeşitli türlere olan cümle türleri, bir nevi özet olarak incelenmiştir. Aslen cümle türleri dört ana başlıktan daha fazladır. Lakin, temel konu dört tane olarak belirlenmiştir. Biz, bu konuyu çekirdekten inceleyeceğiz, cümle türlerini açıklayacağız ve daha sonra başlıkların altına konuyla ilgili alıştırmalar yapıp en sona da karışık alıştırmalar yapıp konuyu bitireceğiz. Konu bitiminde alıştırmaların cevaplarını da vereceğiz. Cümle Nedir? Cümle, muhataba bir mesaj iletmek ya da onu harekete geçirmek amacıyla kurulan, anlamlı söz yığınıdır. Cümleyi anlamlı kılan yüklemlerdir. Yüklem olmazsa cümle olmaz. Bu bakımdan her yüklem bir cümledir. Örneğin 1. Eve erken gel demiştim sana. Bu cümlede iki yüklem vardır GEL ve DEMİŞTİM. Bu bakımdan yukarıda iki adet cümle vardır. Peki, GEL ve DEMİŞTİM cümlelerin yüklem olduğunu nasıl anlarız? Cümlede Yüklem Nasıl Bulunur? Yüklem olmazsa cümle olmaz. Aynı mantıkla her yüklem de bir cümle sayılır. Bu bakımdan cümlenin olmazsa olmazı yüklemdir. Zaten yüklem yargı bildiren yegane ögedir. Yüklemin bu özelliklerinden ötürü, kendisini cümle içinde bulmak oldukça kolaydır. Şöyle ki, Yargı olabilecek ögeyi keşfet. O sözcüğü cümleden çıkar. Eğer cümle hala varsa o zaman o çıkardığın sözcük cümle değildir. Ama cümle ortadan kalkıyorsa o kaldırılan öge yüklemdir. Burada dikkat edilmesi gereken ise kelime gruplarını fark etmek. Örneğin bir isim tamlamasındaki tüm ögeleri çıkarmak lazım. Tamlamanın bir ögesini çıkarırsak yine anlam kaybolur. Ama siz kelime gruplarını karıştırıyorsanız kelime gruplarını fark edemiyorsanız direkt cümle var mı yok mu ona bakmalısınız. Yani yüklem olduğundan şüphe ettiğiniz sözcü cümleden çıkardığınız cümlenin anlamlı olup olmadığına değil cümlenin anlamsız olsa bile bir yargı bildirip bildirmediğine dikkat ediniz. Durumu, örnekle yeniden izah etmeye çalışalım Örnek Törpü, dün gece mamasını bir çırpıda bitirmiş. Bu örnekte sırasıyla ögeleri çıkarıp yüklemi bulmaya çalışalım Törpü, gece mamasını bir çırpıda bitirmiş > Cümle hala var. Törpü, mamasını bir çırpıda bitirmiş > Cümle hala bir yargı bildiriyor. Törpü, dün mamasını bir çırpıda bitirmiş > Cümle hala yargı bildiriyor. Gece mamasını bir çırpıda bitirmiş. > Cümle hala yargı bildiriyor. Bitirmiş. > Cümle hala var. Törpü, dün gece mamasını bir çırpıda > Şu an cümle kalmadı. O halde bu cümlenin yüklemi BİTİRMİŞ sözüdür. Cümle türlerini tespit için yüklemi bulmak çok önemlidir. En önemlisi, cümlenin basit mi yoksa karmaşık mı olduğunu ancak yüklem sayısına göre anlarız. Cümle türleri, literatürde farklı görüşlerin sayesinde onlarca dala ayrılmıştır. Yalnız biz, müfredat dışına çıkmadan konuyu TÜRLERİTemel olarak cümle türleri aşağıdaki gibi ayrılmakta. Biz de bu temel ayrım üzerinden konuyu detaylandıracağız. 1. Yüklemin Türüne Göre Cümleler Yüklemin türüne göre cümleler iki başlık altında incelenir İsim cümleleri ve fiil cümleler. Bu cümleler en basit tanımıyla yüklemi isim ya da fiil olan cümleler olarak açıklayabiliriz. Peki bir cümledeki yüklemin isim mi fiil mi olduğunu nereden anlıyoruz? Ya da cümlede yüklemi nasıl anlarız? Cümlede yüklemi nasıl anlarız?Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için “Cümlenin Ögeleri” adlı yazımızı okumanızı tavsiye ederiz. Ama daha özet bir bilgi verebiliriz. Yüklem, cümlenin yargısıdır. Yargı olmazsa cümle olmaz. Bu bakımdan cümleden yargıyı çıkardığınızda cümle ortadan kalkar. Tam da bu yüzden yüklemi anlamak, en azından anlam açısından, çok kolaydır. Cümleden, yüklem olduğundan şüphe ettiğimiz sözcüğü cümleden çıkardığımızda cümle ortadan kalkarsa o zaman çıkarılan sözcük cümledir. Cümle, bize bir yargı bildiren, bir hüküm veren sözcük bütünüdür. Yüklem olmazsa, cümle bu işlevlerini yerine getiremez. Örnek Törpü, yataktan aşağıya düştü. Bu cümlede sırasıyla sözcükleri çıkaralım Yataktan aşağıya düştü. >> Cümle var. Törpü aşağıya düştü. >> Cümle var. Törpü yataktan düştü. >> Cümle var. Düştü. >> Cümle var. Törpü, yataktan aşağıya düştü. >> Cümle ortadan kaybolur. O halde DÜŞTÜ yüklemdir. • Cümledeki yüklemin isim mi fiil mi olduğunu nasıl anlarız? Bunun iki yolu vardır aslında. Birisi anlam birisi de biçim bakımdan anlamaktır. Anlam bakımından eğer cümle bir eylemi anlatıyorsa cümle fiil cümlesidir, bir durumu anlatıyorsa isim cümlesidir. Biçim bakımından, yüklem FİİL +ZAMAN + KİŞİ şeklinde çekimlenmişse fiil cümlesi; yüklem İSİM +EK FİİL + KİŞİ şeklinde çekimlenmişse isim cümlesidir. 1. Örnek Hava güneşliydi. 1. Örneğin açıklaması Havanın durumunu bildirdiği ve yüklem bir eylem bildirmediği için bu cümlenin yüklemi olan GÜNEŞLİYDİ de bir isim olduğu için bu cümlede bir İSİM CÜMLESİDİR. 2. Örnek Zülal, güneşleniyordu. 3. Örneğin açıklaması Cümlenin yüklemi “GÜNEŞLENİYORDU” olarak görünüyor. Sözcükten zaman ve kişi eklerini çıkardığımızda geriye kalan GÜNEŞLENMEK eylemidir. Yüklem, fiil olduğu için bu cümle fiil cümlesidir. İsim Cümlesi Nedir? İsim cümlesi, yüklemi isim olan cümlelerdir. Yalnız isimler, kendi arasında 6 kola ayrıldığı için bu kolların hepsi yüklem olabilir. Yani yüklem, sıfattan, zarftan, zamirden, ünlemden ve isimden oluşabilir. Ayrıntılı bilgi için “Sözcük Türleri” adlı yazımızı okuyabilirsiniz. İsim cümlesinde çekim İSİM +ZAMAN EK FİİL+ ZAMAN şeklinde olur. Normal şartlarda dört zaman ve dört dilek kipi yani sekiz adet kip varken isimler yalnızca bunlardan dört tanesini alır. Buna da ek fiil denir. Ek Fiil Nedir?Ek fiil, Türkçede iki görevi üstlenir 1. İsmi yüklem haline getirir. 2. Hâlihazırda çekimli bir fiili, yani bir tek zamanlı olan fiili, başka bir zaman ekiyle çekimleyip başka bir anlam ortaya çıkarmak. Bizi ilgilendiren, ismi yüklem yapma durumu. İsmi yüklem yapan da fiili çift zamanla ifade eden ek fiil, sadece dört zamanı içerir a. Görülen Geçmiş Zaman - dı, - di, -du, -dü, -tı, - tu, -tü, -ti idi b. Öğrenilen Geçmiş Zaman -mış, -miş, -muş, -müş imiş c. Ek Fiilin Şartı -sa, -se ise d. Ek Fiilin Geniş Zamanı -dır, -dir, - dur, -dür, -tır, - tir, - tur, -tür Bu ek her zaman biçim olarak görülmez. İsimlerin yüklem olması için yardımcı fiil gereklidir. Yardımcı fiiller Türkçede etmek, kılmak, olmak gibi eklerin yanında, eskiden kullanılmış ama şimdi kalıplaşmış i-mek fiiliyle de yapılır. İşte, İDİ, İMİŞ eklerindeki İ, bu fiildir. Ama kalıplaştığı için artık bunu farkına varmayız. Örnekler - Dün arkadaşlarımla birlikte kütüphanedeydim. > KÜTÜPHANEDEYDİM; Görülen Geçmiş Zaman - Dün arkadaşlarımla birlikte kütüphanede idim. > KÜTÜPHANEDE İDİM. - Dün arkadaşlarıyla birlikte kütüphanedeymiş. > KÜTÜPHANEDEYMİŞ; Öğrenilen Geçmiş Zaman - Dün arkadaşlarıyla birlikte kütüphanede imiş. > KÜTÜPHANEDEY İMİŞ. - Dün arkadaşlarınla birlikte kütüphanedeysen bugün buraya gelen kimdi? > KÜTÜPHANEDEYSEN; Şart Kipi - Dün arkadaşlarınla birlikte kütüphanede isen bugün buraya gelen kimdi? > KÜTÜPHANEDE İSEN - Kesin, arkadaşlarıyla birlikte kütüphanededir. > KÜTÜPHANEDEDİR; Geniş Zaman - Arkadaşlarıyla birlikte kütüphanede. > KÜTÜPHANEDE. İsim Cümlelerinde Anlam Nedir? İsim cümlelerinin yüklemi, ZARF, ZAMİR, SIFAT, ÜNLEM, SIFAT TAMLAMASI, İSİM TAMLAMASI olabilir. Bu bakımdan bu cümleler bir eylemi değil bir durumu anlatırlar. Bu cümlelerde yine yargı vardır. Bu yargı da ek fiil ve kişi eki alan isimde toplanır. Dikkat edilmesi gereken nokta, ismin yüklem olduğu durumlarda yüklemin birden fazla ögeden oluşabileceğidir. İsim cümlesiyle ilgili örnekler a. Sevgi emektir. b. Hayatta tek bir emel vardır, o da çalışmaktır. c. Gördüğüm en güzel kızsın sen. d. Üretmeyen tüm ülkeler, köle kalmaya mahkûmdur. Fiil cümlesi Yüklemi, fiil olan cümlelerdir. Cümle, bir eylem bildirir. Bu eylem, ek fiil de alabilir. Ama bu ek fiil, isim cümlesinde olduğu gibi tek bir zaman anlamı taşımaz. Çift katmanlı bir eylem oluşur. Bu eylem de yalnızca zaman bildirmez. Başka anlamlar da verir. Bu duruma dikkat etmek gerekir. Örnekler • Aramızda iyi şeyler olabilirdi. • Yormasaydık gönlümüzü karanlıkla. • Doğruyu söylemelisin. • Hiç mi mutlu olmadık seninle? • İçimizde çiçekler açabilirdi. • Geldim, gördüm, gidiyorum. Fiil cümlelerinde, bazen deyimler ya da kalıp sözler yargı olabilir. Bu durumda, fiil cümlesi de olsa yargı bir söz grubundan oluşmuş olur. Bu duruma dikkat etmeliyiz. Örnekler • Ben asla bunları hak etmedim. • Her ne kadar dinlemek istemesem de söylediklerine kulak misafiri oldum. • Yaptıkların için çok teşekkür ederim. • Yine düşünceler dalmıştık. • Bana yalan söylediğini öğrenince küplere bindim. Uyarı Her iki cümle türünde de sesteş dediğimiz, yazılışları aynı ama anlamları farklı sözcüklere dikkat etmek gerekir. Anlama bakmadan, bu cümlelerdeki sesteş yargının isim mi fiil mi olduğunu anlamak imkansızdır. 2. Yüklemin Yerine Göre Cümleler Her yüklem bir yargı, yani cümlenin temelini oluşturan ve cümleden çıkarılınca cümlenin kaybolduğu ögelerdir. Ama yargı yani yüklem, her zaman cümlenin sonunda olmaz. Başında ya da ortasında olduğu gibi cümlede yüklem hiç olmayabilir de. Yüklemin yerine göre cümleler adlı başlık da bu konuyu işlemektedir. Bu konuyu farklı kaynaklarda ögelerin dizilişine göre cümleler diye de görmekteyiz. Kurallı Düz Cümleler Bu cümleler, klasik, özne – tümleç – yüklem dizilimindeki cümlelerdir. Yani yüklem sonda olur. Örnekler • Bugün sana geleceğiz. • Seninle birlikte olmaktan keyif alıyorum. • Yazı yazmaktan sıkıldım. • Burası tıklım tıklım doluydu. • Yediği her şey abur cuburdu. • Yarın doğum günümü mü kutlayacaksınız? Devrik Kuralsız Cümleler Bu cümlelerde, yüklem sonda olmaz. Başta ya da ortada olabilir. Örnekler • En güzel kadınsın gördüğüm sen. Sen, gördüğüm en güzel kadınsın • Garip bir his, dans etmek. Dans etmek garip bir his • Yok, yerim yurdum Yerim yurdum yok. • Yine sevebilirim seni. Seni, yine sevebilirim • Gördün mü olanları? Olanları gördün mü? • Korkma ! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak. Korkma! Bu şafaklarda yüzen al sancak sönmez Eksiltili Cümleler Bu cümlelerde, cümleyi cümle yapan unsur olan yargı yoktur. Cümlenin bağlamından yüklem var gibi algılanabilir ama somut olan yani gözle görülen bir yüklem yoktur. Ayrıca eksiltili cümlelerin sonuna üç nokta … konur. İki nokta .. konmaz ki zaten Türkçede bu şekilde bir işaret yoktur. Eksiltili cümleler, genelde şiir dilinde ve edebî eserlerde görülür. Örnekler • Gün sonu yorgunluğumuz için… • Ne dert ne keder… • İşte âşık olmak, işte sevmek, işte aşk için deli olmak… • Yüreğimin getirdiği her şey… 3. Anlamına Göre Cümleler Burada, cümlelerin öge dizilişlerinin bir önemi yoktur. Bu durum, cümledeki duyguya ve yargıya göre bir sıralamadır. Bu şartlar doğrultusunda anlamına göre cümleler beş başlıkta incelenir. Aslen, bu başlıklar çok daha fazladır lakin lise ve dengi okullarla konular bu başlıklarla sınırlandırılmıştır. Olumlu Cümleler Bu cümlelerde, cümlenin temeli olan yüklem yani yargı, gösterdiği işi gerçekleştirmiştir. Ek bazında –ma, -me ve –maz ile –mez eklerini; “yok” ve “değil” olumsuzlaştırıcılarını almaz. Uyarı Yargı, cümlenin temelidir. Yani yüklemdir. Yüklem, isimse farklı fiilse farklı olumsuzlaştırıcı ekler / sözcükler alır. Olumlu cümlede, eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğine bakarız. Ahlakî açıdan eylemin doğru olup olmadığına bakmayız. Örneğin “Hırsızlık yaptı” cümlesi olumlu bir cümle, “Hırsızlık yapmadı” cümlesi olumsuz cümledir. Aynı keza yüklemin devrik ya da düz olması da cümleyi olumlu veya olumsuz yapmaz. Örnekler • Üretmek güçtür. • Evde, herkes sağlıklı beslenmeye, spor yapmaya başladı. • Türk askeri cesurdur. • Sanatsız kalan toplumun hayat damarlarından birisi kopmuştur. Atatürk Olumsuz Cümleler Olumsuz cümlenin tersine, yargı gerçekleşmemiştir. Ek bazında –ma, -me ve –maz ile –mez eklerini alır. Eğer yargı isimse “değil” ve “yok” olumsuzlaştırıcılarını alır. Uyarı Bir cümlede iki tane olumsuzlaştırıcı varsa o cümle anlamca olumludur. Bu bakımdan bahsi geçen olumsuzlaştırıcılar bir tane olmalıdır. Örnekler - Buraya gelme - Kalemim yoktu. - Benim seçtiğim model bu değildi. - Fazla bekleme, bu saatten sonra buraya gelmez; soğuk alma daha fazla. Uyarı Bir cümlede iki adet olumsuzlaştırıcı ek ya da sözcük varsa, o cümle yapı bakımından olumsuz ama anlam bakımından olumludur. Örnekler • Seni fark etmiyor değilim. Seni fark ediyorum anlamına gelir. • Sana iyi haberlerim yok değil. Sana iyi haberlerim var anlamına geliyor • Bu zamana kadar yaptıkların görmüyor değiliz. Görüyoruz anlamına gelmektedir Uyarı Bir cümlede hiçbir olumsuzlaştırıcı olmadan sadece bağlaçlarla anlam olumsuz olabilir. Bu tür cümlelere yapı bakımından olumlu anlam bakımından olumsuz cümleler denir. En çok “ne …. ne” bağlacı kullanılır. Örnekler - Ne yardan ne serden geçerim. - Ne sen sor ne de ben söyleyeyim. Şart Cümlesi Bir cümlede iki adet yargı vardır. Fakat, bir yargının oluşumu, diğer bir yargının gerçekleşme şartına bağlanmıştır. Bazen, cümlelerde, şart bildiren kısım tek bir sözcükten oluşan sözcükler de olabilir. Şart kipi olan –sa / -se eki isme de gelse fiile de gelsen şart anlamı verir. Şart cümlelerinde de iki adet yargı olduğu için bu yargılardan birisi şart kipini alır ve cümlenin şart kısmını oluşturur; diğer kısım ise sonuç kısmını teşkil eder. Örnekler • Buraya gelirsen / anlaşabilirsiniz. > 1. Cümle Şart, 2. Cümle Sonuç • Eğer o sensen / başımıza çok büyük çorap ördün demektir. > 1. Cümle Şart, Sonuç • Hemen karar verirdin /eğer yerimde olsaydın. > 1. Cümle Sonuç / 2. Cümle Şart • Bunu sen yaptıysan / söyle. > 1. Cümle Şart, 2. Cümle Sonuç Ünlem Cümlesi Duygu bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti konur. Heyecan, şaşkınlık, kızgınlık, tedirginlik, seslenme… bildiren cümleler hem ünlem cümlesidir hem de bu cümlelerin sonuna nokta değil, ünlem işareti konur. Örnekler - Buraya neden geldin ki ! - Okuduğum en etkileyici kitaptı ! - Seni gördüğüme çok sevindim ! - Ey Türk Gençliği ! Birinci vazifen Türk istiklalini ve cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir. Soru Cümlesi Soru cümleleri, muhataptan yani cümleyi ilettiğimiz kişiden bir dönüt yani cevap beklediğimiz cümlelerdir. Bu bakımdan sonuna soru işareti konur. Soru cümlelerinde bazen soru anlamlı olan ama cevap beklenemeyen sözde soru cümleleri olabilir. Sözde soru cümlelerinin sonuna nokta, ünlem ya da soru işareti konulur. Örnekler - Bunu yaparken beni hiç mi düşünmedin? Sözde soru cümlesi, amaç cevap almak değil - Buraya nasıl geldin? Gerçek soru cümlesi - Güzel mi güzel bir kız geldi bugün buraya. Sözde soru cümlesi, amaç cevap almak değil - Burada oturan yaşlı adamı görüyor musun? Gerçek soru cümlesi 4. Yapısına Göre Cümleler Bu başlık altında incelenecek cümleler, yargılarına göre sınıflanacaktır. Yargı, cümlede alıcıya iletmek istediğimiz asıl mesajdır. Ama her cümlede bir tane yargı olacak diye bir kural yoktur. Bir cümlede birden fazla yargı olabilir. Bunun yanı sıra bir cümlede tam olarak yargı bildirmeyen, yargıcık ya da cümlecik adı verilen fiilimsiler olabilir. Bu başlıkta, bu tür cümleleri sınıflandırıp inceleyeceğiz. Yalnız dikkat edilmesi gereken önemli bir durum var Bir cümlenin uzun ya da kısa olması o cümlenin basit, karmaşık ya da birleşik olduğunu göstermez. Mutlaka, cümlede kaç yargı olduğuna bakılmalı ve fiilimsi olup olmadığı kontrol edilmelidir. Basit Cümleler Bu cümlelerin yapısında fiilimsi ya da birden fazla yargı yoktur. Bir yargıdan oluşan cümlelerdir. Örnekler - Buraya otobüsle geldim. - Yarın okullar açılıyor. - Evde yemek kalmamış. - Türkiye’de, her yerde üniversite açılıyor. Birleşik Cümleler Bir cümlenin birleşik olmasının iki şartı bulunur “Cümlede fiilimsi olması” ve “Cümlede iki adet yargı barındırması”. Başlıklar, bu şartlara göre sınıflandırılır. Girişik Birleşik Cümleler Bu cümlelerin içinde bir yargı olmasına rağmen fiilimsi vardır. Filimsiler, cümlede ufak da olsa yargı sağladıkları için içinde fiilimsi olan cümleler, birleşik cümle kategorisine girer. Kaç tane fiilimsi olduğunun bir önemi yoktur. Bir tane de olsa birde fazla da olsa hepsini girişik birleşik cümle başlığı altında değerlendiririz. Örnekler • Gülerek, eğlenerek geçer bu hayat. • Okumak, kendinize yapacağınız en önemli iyiliktir. • Çalışmaktan daha önemli bir işin mi var? Sıralı Birleşik Cümleler Bu cümlelerde, iki yargı bulunur. Bu iki yargı ise birbirine virgül ya da noktalı virgül ile bağlanmaktadır. Örnekler • Geldim, gördüm, gidiyorum. • At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şanı kalır. • Evde bir şey kalmamıştı, ben de markete gittim. Bağlı Birleşik Cümleler Burada da tıpkı sıralı birleşik cümlede olduğu gibi iki ya da daha fazla yargı vardır. Ama bu yargılar bağlaçlarla birbirlerine bağlanırlar. Örnekler • Geldim de görebildim. • Seni özledim ve seni artık daha fazla özlemek istemiyorum. • Bilsen de bilmesen de yara bere içinde bu yollardan geçeceksin. Ki’li Birleşik Birleşik Cümleler Bu cümlelerde, Farsçadan dilimize geçen “ki” bağlacı, iki yargıyı birbirine bağlamak için bağlama görevinde kullanılacaktır. Uyarı Türkçede üç adet “ki” vardır. Bunlardan bir tanesi bağlaç, kalan ikisi de ektir. Ek olanlar şunlardır - Sıfat Yapan “ki” İsimleri sıfat yaparak sıfat tamlaması oluştururlar. - Aitlik Anlamı Veren “ki” İsimlere ya da zamirlere gelerek onlara aitlik anlamı verirler. Örnekler - Öndeki arabayı takip et. Sıfat Yapan “ki” olarak kullanılmış. Burada da sıfat tamlaması “öndeki araba” - Seninkiler gelmiş ama benimkiler hala gelmedi. Çok acıktım. Buradaki “ki” ekleri, “sipariş” isminin yerine geçerek aitlik anlamı veren “ki” görevinde kullanılmışlardır. “ki” atılmak istense cümle şu şekilde olmak zorundadır Senin siparişlerin gelmiş ama benim siparişlerim hala gelmedi. Çok acıktım Örnekler • Gördüm ki gitmek istiyorsun. • Özgür ol ki hayatın altın kafesten daha değerli olduğunu anla. • Bir baktım ki babam evden çıkmış. İç İçe Geçmiş Birleşik Cümle Bu tür cümleler, doğrudan aktarma cümlelerinde görülür. Yani, bir kişinin söylediği cümleyi, bir başkasına aynen aktardığımız cümlelerdir. Bu tür cümlelerde, aktarılan konuşma ya tırnak işareti içinde gösterilir ya da konuşmanın bittiği yere virgül konur. Aktarma cümlelerinde iki ya da daha fazla yargı bulunur. Genelde “dedim, dedi, diyor, söyledi, söyleyecek” gibi söylemek ve demek fiilinin çekimleri yargılardan bir tanesini oluşturur. Örnekler • Annem “Yemek yemedim daha” dedi. • Tamircimiz bu araba adam olmaz, dedi. • Söyledim sana “Benden adam olmaz” diye. Ünlem İşareti ! 1. Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur Hava ne kadar da sıcak!İçindekiler1 Hangi cümlelerin sonuna ünlem gelir?2 Ünlem hangi cümlelere konulur?3 ! Ne anlama gelir?4 Ünlemli üç nokta ne demek?5 Ünlem nedir çeşitleri nelerdir?6 Eyvah tan sonra hangi noktalama işareti kullanılır?7 Iki tane ünlem işareti ne anlama gelir?8 Parantez içinde ünlem ne demek araba?Hangi cümlelerin sonuna ünlem gelir?Ünlem işareti; sevinme, kızma, korku, mutluluk, şaşkınlık gibi aşırı heyecan bildiren ifadelerin sonuna konur. Ayrıca; çağrı, emir, hitap ve yasaklama bildiren cümlelerde de ünlem işareti konulur. Bu işaretin olduğu cümle vurgulanarak hangi cümlelere konulur?Ünlem işareti; sevinme, kızma, korku, mutluluk, şaşkınlık gibi aşırı heyecan anlatan cümlelerin sonuna konan işarete denilmektedir. Ayrıca çağrı, emir, hitap ve yasaklama bildiren cümlelere de ünlem işareti konulur. Bu işaretin olduğu cümle vurgulanarak ifade edilmektedir.! Ne anlama gelir?Ünlem işaret !, seslenme cümleleri, duygu ve düşünceleri anlatan cümlelerde kullanılan noktala işareti olarak kabul edilmektedir. Ünlem işaretinin olduğu cümleler daha baskındır. Ünlem İşareti !Ünlemli üç nokta ne demek?– Karşılıklı yapılan konuşmalarda yeterli olmayan durumlar karşısında, – Alıntılarda atlanmış olan bölümler için, – Ünlem ve seslendirmeler konusunda anlamı pekiştirmek amaçlı, Bu gibi sebepler doğrultusunda farklı cümleler için üç nokta gün içerisinde düzenli olarak nedir çeşitleri nelerdir?Ünlem Nedir? Âniden ortaya çıkan duyguların etkisiyle ağızdan bir çırpıda çıkan, bu duyguları daha etkili anlatmaya yarayan kelimelerdir veya sözlerdir. Bu kelimelerin yanında dilek, emir, tehdit gibi anlamlar taşıyan kelimeler, cümleler ve yansımalar da ünlem değeri kazanabilir. Asıl görevi ünlem olan tan sonra hangi noktalama işareti kullanılır?*Ünlem işareti, ünlem ifadesinden hemen sonra kullanılabileceği gibi cümlenin sonunda da kullanılabilir Eyvah, geç kaldım! Eyvah! Geç kaldım!Iki tane ünlem işareti ne anlama gelir?‼Anlam ve Açıklama İki kırmızı ünlem işaretinden oluşan çift ünlem işareti. İki veya daha fazla kez ünlem, heyecan, vurgu ve hatırlatma anlamına gelir ve üst üste binen kullanımı duyguyu daha yoğun hale getirir. Bazen güvenlikle ilgili olaylardan sonra içinde ünlem ne demek araba?Bu işarette tırtıklı süslü parantez içindeki sarı renkte olan ünlem işareti. Bu işaret aracınızın lastik basınç sensörüdür. Bu işaret yandığı zaman bilin ki arabanızın lastiğinde ki hava miktarı Authoradmin 1 cevap Soru bildiren ancak soru eki veya sözü içermeyen cümlelerin sonuna Soru işareti konur. Örnek İsminiz? 16, Ocak, 2021 odevvebilim cevapladı İlgili sorular

olumlu veya olumsuz cümlelerin sonuna ne konur